مفهوم کدهای حک شده بر روی طلا چیست؟

اعداد حک‌شده روی قطعات طلا که با عنوان «عیار» شناخته می‌شوند، بیانگر میزان خلوص فلز به‌کاررفته در ساخت جواهرات و مصنوعات هستند. این نشانه‌ها معمولاً به صورت کدهای عددی و گاهی همراه با حروف درج می‌شوند و اطلاعات دقیقی از کیفیت، اصالت و درصد خلوص طلا در اختیار خریدار قرار می‌دهند. در این مطلب، به بررسی مفهوم این اعداد، پیشینه تاریخی آن‌ها، شیوه تشخیص اصالت، کاربردهای گوناگون و نکات کلیدی خواهیم پرداخت؛ مواردی که دانستنشان پیش از خرید طلا برای هر فرد ضروری است.

تاریخچه حک کردن اعداد و علائم روی طلا

تاریخچه حک اعداد به قرن‌ها پیش بازمی‌گردد. این شیوه نخستین بار در قرن سیزدهم میلادی در انگلستان شکل گرفت؛ زمانی که پادشاه ادوارد اول قانونی وضع کرد تا هیچ قطعه طلایی بدون بررسی و علامت‌گذاری رسمی وارد بازار نشود. نخستین نشانه‌ای که برای تأیید کیفیت استفاده شد، تصویر سر پلنگ بود. این اقدام به یک استاندارد جهانی تبدیل شد و در کشورهای مختلف با شیوه‌های متفاوت ادامه یافت:

هند: در فرهنگ و آیین‌های مذهبی هند، طلا جایگاه ویژه‌ای داشته است. برای نشان دادن خلوص و کیفیت، از علائم خاص و سنتی استفاده می‌کردند تا ارزش معنوی و اقتصادی طلا در مراسم‌ها حفظ شود.

چین: در چین، طلای خالص با کدهای ساده مشخص می‌شد. این نشانه‌ها اهمیت زیادی در تجارت و سرمایه‌گذاری داشتند و به خریداران اطمینان می‌دادند که قطعه خریداری‌شده از نظر خلوص معتبر است.

ایران: در ایران، استفاده از طلای با عیار 18 در ساخت جواهرات سنتی رایج بوده است. این عیار به‌عنوان معیار کیفیت پذیرفته شده و در گذر زمان به یک استاندارد تثبیت‌شده در بازار داخلی تبدیل شد.

امروزه، حک کردن اعداد روی طلا به‌عنوان یک استاندارد جهانی شناخته می‌شود. این نشانه‌ها نه‌تنها تضمین‌کننده کیفیت و اصالت هستند، بلکه اعتماد میان تولیدکننده و مصرف‌کننده را نیز تقویت می‌کنند و به شفافیت بازار کمک می‌نمایند.

1. کد عیار طلا: عدد + K

عیار طلا بیانگر میزان خلوص طلای موجود در یک قطعه است و معمولاً با حرف K که مخفف Karat می‌باشد نمایش داده می‌شود. هرچه عدد درج‌شده در کنار K بزرگ‌تر باشد، درصد طلای خالص در ترکیب بیشتر است. نمونه‌های رایج عبارت‌اند از:

• طلای 24 عیار (24K): تقریباً خالص‌ترین شکل طلا با میزان خلوص 99.9 درصد.
• طلای 18 عیار (18K): شامل 75 درصد طلا و 25 درصد فلزات دیگر مانند مس یا نقره برای افزایش استحکام.
• طلای 14 عیار (14K): دارای 58.3 درصد طلا و باقی ترکیب از فلزات آلیاژی.
• طلای 10 عیار (10K): شامل 41.7 درصد طلا و کمترین سطحی از خلوص که همچنان در دسته طلا قرار می‌گیرد.

این تقسیم‌بندی به خریداران و سازندگان کمک می‌کند تا کیفیت، ارزش و کاربرد هر قطعه طلا را به‌درستی تشخیص دهند.

2. نوع دیگر عیار طلا به صورت عدد واحد

یکی از شیوه‌های رایج برای نشان دادن میزان خلوص طلا، استفاده از عدد کامل بدون حرف K است. به عنوان نمونه، عدد 750 بیانگر آن است که قطعه مورد نظر از 75 درصد طلای خالص ساخته شده و معادل طلای 18 عیار محسوب می‌شود. در بسیاری از کشورهای اروپایی، جواهرات با همین کدهای عددی عرضه می‌شوند:

• 750: نشان‌دهنده طلای 18 عیار با 75 درصد خلوص.
• 585: معرف طلای 14 عیار با 58.5 درصد خلوص.
• 417: معادل طلای 10 عیار با 41.7 درصد خلوص.

نکته مهم این است که کدگذاری روی فلزات گران‌بها بسته به نوع فلز متفاوت است:

• طلا: کدهای رایج شامل 375، 500، 583، 585، 750، 916، 958 و 999 هستند.
• نقره: معمولاً با اعداد 800، 830، 875، 925، 960 و 999 مشخص می‌شود.
• پلاتین: کدهای متداول آن 850، 900، 950 و 999 است.

این سیستم عددی به خریداران و فروشندگان کمک می‌کند تا به‌سادگی میزان خلوص و ارزش هر قطعه را تشخیص دهند و اعتماد بیشتری در معاملات شکل گیرد.

کد 725 طلا چیست؟

کد 725 روی طلا نشان‌دهنده عیاری پایین‌تر از استاندارد ایران است. طبق مقررات، تولید زیورآلات با عیار کمتر از 750ممنوع بوده و چنین نشانه‌ای معتبر نیست. بنابراین اگر روی طلای شما عدد 725 حک شده باشد، احتمال بدل یا تقلبی بودن آن بسیار بالاست.

3. دیگر حروف اختصاری بر روی طلا

گاهی علاوه بر عدد مربوط به عیار یا درصد خلوص، نشانه‌های دیگری نیز روی قطعات طلا حک می‌شود که جزئیات بیشتری درباره شیوه ساخت آن ارائه می‌دهد. برای نمونه، اختصاراتی مانند GP یا HGP نشان می‌دهند که قطعه مورد نظر از جنس طلا نیست، بلکه تنها دارای روکش طلا است. در این کدها، حرف G مخفف Gold (طلا) و حرف P مخفف Plate یا Plated (روکش) است.

همچنین ممکن است علامت‌هایی مانند 1/20 12K G.F دیده شود؛ این کد بیانگر آن است که یک‌بیستم از وزن کل جواهر از طلای 12 عیار تشکیل شده و باقی وزن آن از فلزات دیگر است. چنین نشانه‌هایی به خریدار کمک می‌کنند تا علاوه بر میزان خلوص، از نوع ساخت و ترکیب واقعی قطعه نیز آگاه شود.

4. کد روی طلا سفید، طلایی و صورتی

در برخی موارد، علاوه بر عدد مربوط به عیار، حروفی نیز روی طلا حک می‌شوند که رنگ فلز را مشخص می‌کنند. برای نمونه:

• حرف W نشان‌دهنده طلای سفید است.
• حرف Y به معنای طلای زرد می‌باشد.
• حرف P بیانگر طلای صورتی است.

به همین ترتیب، ترکیب عدد و حروف اطلاعات دقیق‌تری از جنس و محل ساخت ارائه می‌دهد. برای مثال، کد PT18K نشان می‌دهد قطعه مورد نظر طلای 18 عیار صورتی و ساخته‌شده در تهران است. یا کد WM21K بیانگر طلای 21 عیار سفید تولید مشهد خواهد بود.

5. کد شهرها روی طلا 

روی بسیاری از زیورآلات طلا که در ایران ساخته می‌شوند، علاوه بر عیار، کد محل ساخت نیز حک می‌گردد. این کد معمولاً با حرف اول نام شهر مشخص می‌شود؛ برای نمونه، اگر روی قطعه‌ای حرف T درج شده باشد، نشان‌دهنده ساخت آن در تهران است.

در برخی موارد، سازنده در کنار کد شهر عددی را نیز اضافه می‌کند که بیانگر شماره مجوز کارگاه یا طلاساز ثبت‌شده در اتحادیه طلا و جواهر کشور است. برندهای معتبر نیز گاهی به جای این کد، نشان اختصاصی خود را روی محصول درج می‌کنند.

به عنوان مثال، اگر روی یک زیور کد M405 دیده شود، معنایش این است که محصول در شهر مشهد تولید شده و شماره کارگاه سازنده آن 405 است.

حروف لاتین رایج برای شهرهای مختلف ایران عبارت‌اند از:

• تهران: T
• اصفهان: E
• مشهد: M
• آذربایجان غربی: W
• خراسان رضوی: K
• خوزستان: U
• زنجان: Z
• سمنان: C

این سیستم کدگذاری به خریداران کمک می‌کند تا علاوه بر شناخت عیار، از محل ساخت و اعتبار کارگاه تولیدکننده نیز مطلع شوند.

تعیین روش ساخت با عبارات روی طلا

گاهی روی برخی زیورآلات طلا علاوه بر عدد عیار، کدهایی درج می‌شود که نشان‌دهنده روش ساخت یا نوع پوشش آن‌هاست. رایج‌ترین این کدها عبارت‌اند از:

• GP: مخفف Gold Plated به معنای روکش‌شده با طلا. در برخی موارد به‌صورت HGP (Heavy Gold Plated) دیده می‌شود که نشان می‌دهد ضخامت روکش طلا بیشتر از حالت معمول است.
• GF: مخفف Gold Filled و بیانگر آن است که قطعه با لایه‌ای از طلا پر شده است.
• GE: مخفف Gold Electroplated به معنای آبکاری‌شده با طلا.

نکته مهم این است که هیچ‌یک از این کدها به معنای «تمام طلا بودن» قطعه نیستند و فروش آن‌ها به‌عنوان زیورآلات تمام طلا غیرقانونی محسوب می‌شود. همچنین این نشانه‌ها اطلاعاتی درباره فلز پایه ارائه نمی‌دهند و صرفاً نوع استفاده از طلا در ساخت یا پوشش را مشخص می‌کنند.

برای نمونه، عبارت 14K GP نشان می‌دهد قطعه مورد نظر با طلای 14 عیار روکش شده است، و کد 14K GF 1/10 بیانگر آن است که یک‌دهم وزن کل قطعه از طلای 14 عیار تشکیل شده است.

عدم وجود کد بر روی برخی محصولات

 گاهی ممکن است با زیورآلاتی روبه‌رو شوید که هیچ کدی روی آن‌ها حک نشده باشد. نبود کد الزاماً به معنای تقلبی بودن محصول نیست، اما در هر حال کدهای درج‌شده روی طلا نشانه‌ای از میزان خلوص و اصالت آن محسوب می‌شوند. فقدان این کد می‌تواند بیانگر کیفیت پایین، غیر استاندارد بودن یا حتی قدیمی بودن قطعه باشد.

از سوی دیگر، وجود کد نیز همیشه تضمین‌کننده اصل بودن طلا نیست؛ زیرا برخی سودجویان با سوءاستفاده از این نشانه‌ها اقدام به تولید و عرضه مصنوعات تقلبی می‌کنند. به همین دلیل توصیه می‌شود خرید خود را تنها از فروشگاه‌های معتبر و مورد تأیید اتحادیه طلا انجام دهید. این فروشگاه‌ها فاکتور رسمی ارائه می‌دهند که در صورت بروز مشکل، امکان پیگیری قانونی را برای شما فراهم می‌کند.

خرید و فروش طلای بدون کد غیرقانونی نیست، اما ریسک بالایی دارد. چنین خریدی تنها زمانی منطقی است که از فردی کاملاً مورد اعتماد انجام شود یا پیش از معامله، کیفیت و اصالت آن در آزمایشگاه‌های تخصصی بررسی گردد. با این حال، هنگام فروش این نوع طلا معمولاً با مشکل مواجه خواهید شد و خریداران آن را با قیمت پایین‌تر از ارزش واقعی خریداری می‌کنند.

جمع‌بندی

 کدهای درج‌شده روی طلا از گذشته تا امروز به‌عنوان نشانه‌ای معتبر برای تعیین خلوص، رنگ، محل ساخت و روش تولید به‌کار می‌روند. این علائم به خریداران کمک می‌کنند تا کیفیت و اصالت زیورآلات را تشخیص دهند و از خرید تقلبی جلوگیری کنند. هرچند نبود کد الزاماً به معنای جعلی بودن نیست، اما خرید از فروشگاه‌های معتبر و دریافت فاکتور رسمی بهترین راه تضمین امنیت و ارزش سرمایه‌گذاری در طلاست.