شمش طلا چیست؟ راهنمای جامع شناخت انواع شمش طلا

شمش طلا چیست؟

شمش طلا قطعه‌ای از طلای خالص با عیار بالا است که در قالب‌های استاندارد ریخته‌گری می‌شود و معمولاً به شکل مکعب مستطیل عرضه می‌گردد. خلوص این شمش‌ها اغلب 999.9 یا حداقل 995 است. برخلاف تصور عمومی، شمش‌ها بزرگ و سنگین نیستند؛ نمونه‌های کوچک‌تر مانند 5 و 10 گرمی برای سرمایه‌گذاری خرد و هدیه بسیار رایج‌اند.

در سطح جهانی، بزرگ‌ترین شمش رسمی 400 اونس حدود 12.5 کیلوگرم است که بانک‌های مرکزی نگهداری می‌کنند. در ایران نیز تولید شمش تحت نظارت بانک مرکزی انجام می‌شود و شمش‌هایی با وزن کمتر از یک کیلوگرم در بازار عرضه می‌گردد.

برندهای تولیدکننده شمش طلا در ایران

در ایران تولید شمش طلا تحت نظارت بانک مرکزی و اتحادیه طلا و جواهر انجام می‌شود و تنها برندهای محدودی مجوز عرضه دارند. این تولیدکنندگان شمش‌هایی با وزن‌های متنوع ارائه می‌کنند که علاوه بر سرمایه‌گذاری، برای هدیه دادن نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

• پارسیس گل
• ایران شمش
• خانه سکه ایران
• شمش محمد
• شمش پرنیا
• شمش ونوس

مهم‌ترین برندهای جهانی تولیدکننده شمش طلا

برخی تولیدکنندگان شمش طلا در جهان به دلیل ویژگی‌های خاص خود شناخته می‌شوند. شمش‌هایی با طراحی‌های هنری و حکاکی‌های منحصر‌به‌فرد عرضه می‌شوند که جنبه زیبایی‌شناسی و امنیتی دارند. برخی دیگر پیشگام تولید شمش‌های مدولار هستند که امکان تقسیم به قطعات کوچک‌تر را فراهم می‌کند.

گروهی از پالایشگاه‌ها نیز تأمین‌کننده اصلی بانک‌های مرکزی و مؤسسات مالی بزرگ‌اند و شمش‌هایی با استاندارد بانکی و خلوص بالا تولید می‌کنند. در کنار آن، شرکت‌هایی وجود دارند که با پشتوانه دولتی، شمش‌هایی با کیفیت ممتاز و گارانتی رسمی عرضه می‌کنند. برخی از از معتبرترین تولیدکنندگان شمش در جهان عبارتند از:

• Valcambi (سوئیس): تولیدکننده معتبر با عیار استاندارد 999.9 و پیشگام در شمش‌های مدولار قابل تقسیم
• PAMP (سوئیس): مشهور به طراحی‌های هنری و حکاکی‌های خاص 
• Lady Fortuna. Metalo (سوئیس): تأمین‌کننده شمش برای بانک‌های مرکزی و مؤسسات مالی بزرگ. 
• Baird & Co (انگلیس): شرکت مستقل و مطرح در تولید شمش‌های استاندارد 
• Royal Mint (انگلیس): تولیدکننده شمش‌های با خلوص بالا و استاندارد بانکی
• Perth Mint (استرالیا): شناخته‌شده به دلیل کیفیت بالا، طراحی ویژه و گارانتی دولتی استرالیا
• Emirates Gold (امارات): نخستین و بزرگ‌ترین تولیدکننده شمش در خاورمیانه با محصولات متنوع برای سرمایه‌گذاران شخصی.

ویژگی‌های شمش طلا

1. عیار 

عیار بالا شمش‌های طلا با خلوص 999.9 (24 عیار) یا حداقل 995 تولید می‌شوند؛ یعنی تقریباً تمام ترکیب آن از طلای خالص است و تنها بخش ناچیزی ناخالصی دارد.
2. بدون اجرت

ساخت شمش برخلاف زیورآلات که هزینه طراحی و ساخت به قیمت اضافه می‌شود، شمش طلا فقط شامل ارزش طلای خالص و هزینه ضرب و بسته‌بندی است.

3. نقدشوندگی سریع 

شمش طلا در هر نقطه از ایران یا حتی خارج از کشور، به راحتی و بر اساس قیمت روز قابل فروش است.

4. بازار و ارزش جهانی

شمش طلا در سراسر دنیا به‌عنوان یک دارایی معتبر شناخته می‌شود و قابلیت خرید و فروش جهانی دارد. در مقابل، طلای آب‌شده صرفاً در بازار ایران معامله می‌شود و ارزش بین‌المللی ندارد.

5. اطلاعات هویتی کامل

 شمش‌های معتبر دارای شماره سریال، نام کارخانه تولیدکننده، وزن، عیار و در بسیاری موارد هولوگرام امنیتی هستند که اصالت آن‌ها را تضمین می‌کند.

6. استاندارد و نظارت

شمش طلا تحت استانداردهای مشخص و نظارت بانک مرکزی تولید می‌شود و وزن و ابعاد آن دقیقاً تعریف‌شده است.

آشنایی با علائم روی شمش طلا

شمش‌های طلا همیشه با نشانه‌هایی همراه‌اند که هم اصالت آن‌ها را ثابت می‌کند و هم اطلاعات مهمی درباره کیفیت و محل تولیدشان ارائه می‌دهد. این علائم برای اعتماد خریداران حیاتی هستند:

• نام یا لوگوی سازنده: نشان‌دهنده کارخانه یا پالایشگاهی است که شمش را تولید کرده؛ برندهای معتبر جهانی مانند PAMP و Valcambi یا نمونه‌های داخلی این مشخصات را روی محصول درج می‌کنند.
• وزن دقیق: وزن شمش به‌طور شفاف و در واحدهایی مانند گرم یا اونس حک می‌شود تا خریدار از صحت آن مطمئن باشد.
• عیار یا میزان خلوص: معمولاً با عددی مانند 999.9 مشخص می‌شود و نشان‌دهنده درصد طلای خالص در شمش است.
• شماره سریال یکتا: هر شمش باید دارای کدی منحصر‌به‌فرد باشد تا امکان رهگیری و تأیید اصالت آن فراهم شود.
• نشان استاندارد بین‌المللی: برخی شمش‌ها دارای مهرهایی مانند LBMA هستند که اعتبار جهانی آن‌ها را تضمین می‌کند.
• طرح‌های امنیتی: نقش‌ها یا حکاکی‌های ویژه‌ای که جعل و تقلب را دشوار می‌سازد.

این نشانه‌ها باید کاملاً واضح و بدون آسیب روی شمش درج شده باشند تا خریدار با اطمینان از اصل بودن آن اقدام به خرید کند.

وزن شمش های تولید شده طلا 

هر کشور استاندارد خاصی برای تولید شمش طلا دارد و شرکت‌های فعال در این حوزه ابعاد و وزن آن را تعیین می‌کنند. برخی کشورها به دلیل داشتن معادن غنی، شمش‌های طلا را برای صادرات تولید می‌کنند. معمولاً شمش‌های صادراتی وزنی حدود 12 کیلوگرم دارند، در حالی‌که برای بازار داخلی نمونه‌های کوچک‌تر از یک گرم تا یک کیلوگرم عرضه می‌شود تا افراد بتوانند متناسب با بودجه خود سرمایه‌گذاری کنند. 

طبیعی است خرید شمش‌های سنگین نیازمند سرمایه بالا باشد، به همین دلیل شمش‌های گرمی به بازار راه یافته‌اند. جالب است بدانید بزرگ‌ترین شمش طلای جهان با وزن 250 کیلوگرم ساخته شده است.

کمترین وزن شمش طلا در ایران

حداقل وزن شمش طلا بسته به قوانین هر کشور متفاوت است. در بسیاری از کشورها، کوچک‌ترین شمش قابل عرضه به عموم بین 2 تا 5 گرم یا بیشتر تولید می‌شود. در ایران نیز طبق مقررات جدید بورس اوراق بهادار تهران، حداقل وزن مجاز برای خرید و فروش شمش 5 گرم تعیین شده است.

 از آنجا که هدف اصلی خرید شمش، سرمایه‌گذاری و حفظ ارزش دارایی است، بسیاری از سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند شمش‌های سنگین‌تر تهیه کنند تا هزینه‌های جانبی نگهداری و ریسک‌های احتمالی کاهش یابد.

گواهی شمش طلا چیست؟

برای سرمایه‌گذارانی که به‌دنبال روش‌های حرفه‌ای‌تر در بازار طلا هستند، گواهی شمش طلا یک ابزار نوین و کارآمد محسوب می‌شود. این گواهی در واقع اوراق بهاداری است که نمایانگر مقدار مشخصی طلا بوده و قابلیت معامله در بورس را دارد. از اسفند 1401 این ابزار مالی وارد بورس کالا شد و خرید و فروش آن با نمادهای اختصاصی مانند «CD1G0B0001» امکان‌پذیر گردید.

فرق شمش طلا با طلای آب شده

شمش طلا و طلای آب‌شده دو مفهوم متفاوت‌اند و نباید با هم اشتباه گرفته شوند. شمش طلا محصولی استاندارد با عیار بالا (معمولاً 24) است که تحت نظارت بانک مرکزی یا پالایشگاه‌های معتبر تولید می‌شود و دارای مشخصات دقیق مانند وزن، شماره سریال و نشان استاندارد است. در مقابل، طلای آب‌شده حاصل ذوب‌کردن زیورآلات یا قطعات طلای قدیمی است و معمولاً عیار آن حدود 18 می‌باشد. طلای آب‌شده هیچ استاندارد مشخصی ندارد و تنها در بازار داخلی ایران معامله می‌شود. بنابراین، شمش طلا اعتبار جهانی دارد اما طلای آب‌شده بیشتر برای معاملات محلی کاربرد دارد. شما می توانید برای اطلاعات بیشتر به مقاله مزایا و معایب خرید طلای آب شده مراجعه کنید.

جمع‌بندی 

شمش طلا به‌عنوان یکی از معتبرترین ابزارهای سرمایه‌گذاری، با عیار بالا و استانداردهای جهانی تولید می‌شود و ویژگی‌هایی چون نقدشوندگی سریع، عدم اجرت ساخت و اطلاعات هویتی کامل دارد. در ایران نیز تولید آن تحت نظارت بانک مرکزی انجام می‌شود. تفاوت اصلی با طلای آب‌شده در استاندارد، عیار و اعتبار جهانی است که شمش را به گزینه‌ای امن‌تر برای سرمایه‌گذاران تبدیل می‌کند.